Kontakty z dzieckiem po rozstaniu rodziców. Rozstanie jest trudnym czasem i dużym przeżyciem nie tylko dla samych rodziców, ale przede wszystkim dla dzieci. Niestety często wraz z zakończeniem związku dochodzi do skrajnych sytuacji, w których rodzic, przy którym pozostaje dziecko, kierowany chęcią odwetu za osobiste urazy i cierpienie, alienuje dziecko od drugiego rodzica robiąc wszystko, aby uniemożliwić mu kontakt z dzieckiem.
Drugim skrajnym przypadkiem, a równie często zauważanym, jest brak zainteresowania dzieckiem oraz utrzymywania kontaktu z nim przez rodzica, z którym dziecko na co dzień nie przebywa. Należy jednak pamiętać, że utrzymywanie kontaktów to nie tylko prawo, ale także obowiązek zarówno rodzica, jak i dziecka, w których co do zasady, każde z rodziców jest na równi. Życie pisze różne scenariusze i nie zawsze możliwe jest modelowe wykonywanie kontaktów rodzica z dzieckiem, w którym rodzice samodzielnie i dobrowolnie ustalają wspólnie zakres i czas kontaktów z dzieckiem. Wówczas koniecznym może okazać się wystąpienie na drogę sądową. Poniżej kilka najważniejszych kwestii dotyczących kontaktów z dzieckiem.
Podstawy prawne kontaktów z dzieckiem
Kwestie dotyczące kontaktów rodzica z dzieckiem reguluje Kodeks rodzinny i opiekuńczy, którym poświęcony został oddział 3 rozdziału II tejże ustawy. Zgodnie z art. 113 § 1 KRO zarówno rodzice jak i ich dziecko mają prawo oraz obowiązek utrzymywania ze sobą kontaktów. Co więcej obowiązek ten oraz prawo istnieje niezależnie od władzy rodzicielskiej rodzica. Tym samym nawet jeżeli władza rodzicielska została ograniczona bądź rodzic został jej pozbawiony pozostaje to, co do zasady, bez wpływu na prawo rodzica do kontaktu z dzieckiem, jednakże może mieć wpływ na ich formę i zakres.
Jak ustalić sposób utrzymywania kontaktów z dzieckiem?
Podstawowym, a zarazem modelowym sposobem ustalania kontaktów dziecka z rodzicem, z którym dziecko na co dzień nie przebywa jest wspólne zgodne porozumienie rodziców. Dokonując takich ustaleń powinni wziąć pod uwagę przede wszystkim dobro dziecka oraz uwzględnić jego rozsądne życzenia. Praktyka zawodowa oraz doświadczenie życiowe pokazują, że jest to najlepszy sposób na uregulowanie kontaktów z dzieckiem. Pozwala on bowiem na swobodne uregulowanie kontaktów w taki sposób, aby odpowiadały one każdemu z rodziców oraz samemu małoletniemu z uwzględnieniem jego potrzeb oraz ich swobodną modyfikację w zależności od sytuacji losowych. Jednocześnie dokonanie ustaleń dotyczących kontaktów z dzieckiem w taki sposób pozwala uniknąć eskalacji emocji związanych z rozstaniem rodziców oraz pojawiania się konfliktów pomiędzy nimi, które miałyby negatywny wpływ przede wszystkim na dziecko i jego relacje z każdym z rodziców. Dodatkowo pozwala to zaoszczędzić czas i pieniądze oraz uniknąć stresu związanych z postępowaniem sądowym.
Często zdarza się jednak, iż pomimo chęci jednego z rodziców do samodzielnego i polubownego ustalenia kontaktów z dzieckiem, a niekiedy nawet obustronnej chęci, brak jest możliwości wypracowania porozumienia. Może wynikać to np. z celowego utrudniania lub uniemożliwiania utrzymywania kontaktów rodzica z dzieckiem bądź nawet z odmiennego zapatrywania się na sposób czy zakres takowych kontaktów. W takiej sytuacji konieczna będzie interwencja sądu rodzinnego, który kierując się przede wszystkim dobrem dziecka oraz jego potrzebą do utrzymywania kontaktów z obojgiem
z rodziców wyda rozstrzygnięcie w tym zakresie.
Jeżeli rodzice są w stanie wypracować wspólne porozumienie w zakresie kontaktów z dzieckiem ich ustalenia mogą przybrać formę ustnej umowy lub też mogą zostać spisane np. w formie porozumienia rodzicielskiego.
W sytuacji, w której brak jest możliwości osiągnięcia porozumienia i koniecznym jest uregulowanie kontaktów rodzica z dzieckiem przez sąd to jaki sąd będzie właściwy do wydania orzeczenia w tym zakresie zależy od charakteru relacji w jakiej pozostawali rodzice. Właściwym do uregulowania kontaktów rodzica z dzieckiem może być bądź sąd okręgowy, w sytuacji, w której rodzice pozostawali w związku małżeńskim i toczy się pomiędzy nimi sprawa o rozwód lub separację, bądź sąd rejonowy w sytuacji, w której rodzice pozostawali w związku nieformalnym lub też z jakichś względów koniecznym stała się zmiana rozstrzygnięcia dokonanego przez sąd okręgowy.
Wniosek o uregulowanie kontaktów z dzieckiem
Sprawa o kontakty, tak jak każda inna sprawa sądowa, może potrwać wiele miesięcy. Aby przyśpieszyć jej rozpoznanie istotnym jest prawidłowe przygotowanie wniosku w sposób spełniający wymogi formalne. Nie ma uniwersalnego wzoru wniosku o uregulowanie kontaktów z dzieckiem, ponieważ każda sprawa jest inna i wymaga indywidualnego podejścia zarówno pod kątem prawnym, jak i faktycznym. Oto kilka najważniejszych kwestii, które należy wiedzieć decydując się na samodzielne wystąpienie z takowym wnioskiem do sądu.
- Sądem właściwym do rozpoznania wniosku jest sąd rejonowy miejsca zamieszkania dziecka.
- Wniosek podlega opłacie sądowej w wysokości 100 złotych.
- We wniosku należy wskazać w jaki sposób rodzic chciałby, aby kontakty
z dzieckiem zostały uregulowane przez sąd. W tym celu należy wskazać w jakie dni kontakty te mają się odbywać, w jakich godzinach oraz w jaki sposób. - W zależności od konkretnego stanu faktycznego sprawy koniecznym może okazać się sformułowanie konkretnych wniosków dowodowych np. wniosek
o przesłuchanie świadka, wywołanie opinii biegłego bądź załączenie np. wydruków korespondencji pomiędzy rodzicami. - Do każdego wniosku koniecznym jest załączenie odpisu aktu urodzenia dziecka.
- Do wymogów formalnych wniosku zalicza się wskazanie czy rodzice podejmowali próbę pozasądowego uregulowania kontaktów z dzieckiem.
- W uzasadnieniu wniosku należy przedstawić sądowi stan faktyczny sprawy, czyli inaczej mówiąc opisać sądowi jak wygląda sytuacja i dlaczego rodzic zdecydował się wystąpić z wnioskiem o uregulowanie kontaktów z dzieckiem na drogę postępowania sądowego.
W zależności od konkretnej sytuacji jaka występuje w zakresie relacji rodzica z dzieckiem oraz aktualnych kontaktów zasadnym może okazać się, aby już we wniosku o ustalenie kontaktów z dzieckiem zawrzeć wniosek o udzielenie przez sąd zabezpieczenia tychże kontaktów na czas trwania postępowania.
Forma i zakres uregulowania kontaktów z dzieckiem
Forma i zakres kontaktów rodzica z dzieckiem są ustalane indywidualnie w każdej sprawie. Kontakty rodzica z dzieckiem mogą polegać przede wszystkim na:
- Przebywaniu z dzieckiem tj. odwiedziny, zabieranie dziecka poza jego miejsca pobytu,
- Bezpośrednim porozumiewaniu się,
- Utrzymywaniu korespondencji,
- Porozumiewaniu się za pośrednictwem środków porozumiewania się na odległość.
Częstotliwość oraz sposób wykonywania kontaktów z dzieckiem uzależniona jest przede wszystkim od tego jaka jest sytuacja dziecka i rodzica, z którym dziecko na co dzień nie przebywa. Wpływ na to będzie miał m.in. wiek dziecka i jego potrzeby, potrzeby rodzica oraz jego predyspozycje wychowawcze, stan zdrowia dziecka i rodzica, jak również odległość jaka dzieli miejsce pobytu dziecka od miejsca zamieszkania rodzica. Istotnym jest także to, że sąd rozpoznając wniosek o ustalenie kontaktów z dzieckiem nie narzuca odgórnie terminów spotkań. Sąd co do zasady ograniczony jest zakresem kontaktów wskazanych przez rodziców. Bardzo ważnym aspektem przygotowywania wniosku o ustalenie kontaktów z dzieckiem jest zaproponowanie takiej częstotliwości i sposobu wykonywania kontaktów, które będą możliwe do ich realizacji.
Władza rodzicielska a kontakty z dzieckiem
Prawo rodzica do kontaktów z dzieckiem istnieje niezależnie od posiadania przez niego władzy rodzicielskiej nad małoletnim. Nawet jeżeli władza rodzicielska rodzica została ograniczona, bądź z pewnych względów został jej pozbawiony nie jest to równoznaczne z ograniczeniem lub pozbawieniem prawa do kontaktu z dzieckiem.
Władza rodzicielska powstaje z chwilą narodzin dziecka i przysługuje w pełni i na równi każdemu z rodziców. Dla zmiany zakresu władzy rodzicielskiej jednego bądź obojga z rodziców koniecznym jest orzeczenie sądu oraz zaistnienie podstaw do takiej zmiany, które przejawiają się w zachowaniu lub postawie rodzica, a które sprzeczne są z dobrem małoletniego. Co jednak ważne rozstanie rodziców samo w sobie nie jest wystarczającą podstawą do ingerowania przez sąd w zakres władzy rodzicielskiej.
Jeżeli rodzice pozostawali w związku małżeńskim, a ich rozstanie zostało zwieńczone rozwodem sąd rozwodowy ma obowiązek wydać rozstrzygnięcie także w kwestiach dotyczących małoletnich dzieci, w tym dotyczące władzy rodzicielskiej. Tak też władza rodzicielska może zostać:
- Pozostawiona w pełni obojgu rodzicom,
- Ograniczona wobec jednego bądź obojga z rodziców,
- Odebrana jednemu bądź obojgu z rodziców,
- Zawieszona wobec jednego bądź obojga z rodziców.
Jeżeli rodzice pozostawali w nieformalnym związku i zachodzą podstawy do ingerencji sądu w zakres władzy rodzicielskiej nad małoletnim dzieckiem wówczas właściwym do orzekania w tym zakresie będzie sąd rodzinny.
Ograniczenie kontaktów z dzieckiem przez Sąd
Sąd rozpoznając sprawę o ustalenie kontaktów z dzieckiem oraz ustalając zakres i formę kontaktów zobligowany jest kierować się przede wszystkim dobrem dziecka, które jest priorytetem w sprawach rodzinnych. Jeżeli sąd prowadząc postępowanie sądowe, na skutek zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, dojdzie do przekonania, że postawa lub zachowanie rodzica, czy też dotychczasowy sposób wykonywania kontaktów z dzieckiem jest sprzeczny z jego dobrem, może ograniczyć utrzymywanie kontaktów rodzica z małoletnim.
Zgodnie z Kodeksem rodzinnym i opiekuńczym sąd w celu ograniczenia kontaktu z dzieckiem może przede wszystkim:
- Zakazać spotykania się z dzieckiem,
- Zakazać zabierania dziecka poza miejsce jego stałego pobytu,
- Zezwolić na spotykanie się z dzieckiem wyłącznie w obecności drugiego
z rodziców, kuratora sądowego bądź innej wskazanej przez sąd osoby, - Ograniczyć kontakt do porozumiewania się na odległość,
- Zakazać porozumiewania się na odległość.
Podkreślenia wymaga, iż obok ograniczenia kontaktów z dzieckiem sąd władny jest całkowicie zakazać rodzicowi takich kontaktów. Jeżeli bowiem utrzymywanie kontaktów z dzieckiem poważnie zagraża dobru dziecka lub co gorsze doprowadza do jego naruszenia wówczas sąd ma obowiązek zakazać dalszego utrzymywania kontaktów z dzieckiem.
Orzekając o ograniczeniu kontaktów rodzica z dzieckiem czy też orzekając całkowity zakaz takich kontaktów sąd nie określa przez jaki czas ograniczenie lub zakaz będą obowiązywać. Podstawą do zmiany orzeczenia sądu jest ustanie okoliczności, która legła u podstaw ograniczenia lub zakazu kontaktów. Może to nastąpić zarówno po kilku miesiącach jak i latach, bądź też może nigdy nie ustać, dlatego też określanie czas obowiązywania takiego rozstrzygnięcia jest niecelowe.
Jak przygotować się do sprawy o ustalenie kontaktów z dzieckiem?
Nie ma uniwersalnej odpowiedzi, ponieważ każda sprawa jest inna. Decydując się na złożenie wniosku o ustalenie kontaktu z dzieckiem należy przede wszystkim zastanowić się nad tym jak chcielibyśmy, aby kontakty te wyglądały oraz jaki powinny mieć zakres.
W tym celu należy wziąć pod uwagę w pierwszej kolejności potrzeby dziecka, zarówno te dotyczące częstotliwości spotkań z tym z rodziców, z którym na co dzień nie przebywa, jak i te związane z nauką, zajęciami dodatkowymi, spotkaniami ze znajomymi czy też samym odpoczynkiem. Istotna w tym zakresie będzie sytuacja tego z rodziców, z którym kontakty te mają zostać uregulowane, w tym jego stan zdrowia, charakter pracy czy odległość jaka dzieli jego miejsce zamieszkania od miejsca pobytu dziecka.
Przydatna w tym zakresie może okazać się pomoc adwokata zajmującego się prawem rodzinnym, który w oparciu o posiadaną wiedzę i doświadczenie doradzi jaka forma i zakres kontaktów byłyby najbardziej odpowiednie w konkretnym stanie faktycznym.
Przykładowy sposób uregulowania kontaktów z dzieckiem
Każda sprawa o kontakty z dzieckiem jest inna i wymaga indywidualnego podejścia. Nie ma zatem uniwersalnego harmonogramu kontaktów z dzieckiem, który znajdzie zastosowanie w każdej sprawie. Praktyka zawodowa pokazuje jednak, że najczęściej w takich sprawach ustalane są kontakty weekendowe, świąteczne oraz w okresach wolnych od zajęć szkolnych. W takiej sytuacji można wnosić o ustalenie kontaktów, dla przykładu, w następujący sposób:
- W każdy drugi i czwarty weekend miesiąca poczynając od piątku od godz. 18.00 do niedzieli do godz. 18.00,
- W Święta Bożego Narodzenia w latach parzystych od 24 grudnia od godz. 10.00 do 25 grudnia do godz. 15.00, a w latach nieparzystych od 25 grudnia od godz. 15.00 do 26 grudnia do godz. 19.00,
- W Wielkanoc w latach parzystych w Wielką Niedzielę od godz. 10.00 do godz. 19.00, a w latach nieparzystych w Poniedziałek Wielkanocny od godz. 10.00 do godz. 19.00,
- W wakacje letnie w latach parzystych od 1 lipca od godz. 10.00 do 31 lipca do godz. 20.00, a w latach nieparzystych od 1 sierpnia od godz. 10.00 do 31 sierpnia do godz. 20.00,
- W ferie zimowe w latach parzystych w pierwszym tygodniu ferii od poniedziałku od godz. 10.00 do niedzieli do godz. 19.00, a w latach nieparzystych w drugim tygodniu ferii od poniedziałku od godz. 10.00 do niedzieli do godz. 19.00.
Należy jednak pamiętać, że zarówno zakres jak i forma kontaktów z dzieckiem zależy od wielu aspektów dotyczących zarówno dziecka, jak i rodzica, z którym kontakty te mają się odbywać. Oczywistym jest bowiem, że inaczej będzie wyglądał zakres i forma kontaktów z małym dzieckiem, a zupełnie inaczej z nastolatkiem. Tak też inaczej będzie wyglądać częstotliwość i forma kontaktów z rodzicem, z którym dziecko na co dzień nie przebywa, a który mieszka w miejscowości obok, a zupełnie inaczej, gdy mieszka na drugim końcu kraju, czy też przebywa za granicą.
Pamiętaj, kontakty dziecka z rodzicem, z którym na co dzień nie przebywa nie są tylko dla rodziców, ale przede wszystkim dla dziecka. Występując z wnioskiem o ustalenie kontaktów zaproponuj taki ich zakres, który będzie zgodny z dobrem dziecka oraz jego potrzebą kontaktu z rodzicem, ale przede wszystkim będzie możliwy do wykonania bez nadmiernych trudności, które z czasem spowodują, że ich wykonywanie będzie niemożliwe. Taka sytuacja może bardziej odbić się na dziecku i jego relacji z rodzicem, aniżeli rzadszy kontakt osobisty, który będzie rzeczywiście dochodził do skutku.
Rozważasz wystąpienie do Sądu z wnioskiem o ustalenie kontaktów z małoletnim dzieckiem? Potrzebujesz pomocy w uregulowaniu kontaktów z dzieckiem, a może chcesz zmienić poprzednie orzeczenie sądu? Skontaktuj się:
Kancelaria Adwokacka Adwokat Kinga Tomasiak
ul. Lubelska 39a, 21-100 Lubartów
Tel. 790-203-122
kancelaria@adwokat-tomasiak.pl