Kontakty dziecka z dziadkami – czy dziadkowie mają prawo domagać się kontaktów z wnukiem? Wracając wspomnieniami do czasów dzieciństwa wiele osób ma przed oczami obraz wakacji spędzonych u dziadków, czy też świąt spędzanych w licznym gronie najbliższej rodziny.
Zdarza się, że bliskie i ciepłe relacje dzieci z dziadkami ulegają nagłemu zerwaniu na skutek konfliktów rodzinnych lub związanych z rozstaniem rodziców, którzy wspierani przez członków swojej rodziny, niekiedy nawet nieświadomie, wikłają ich w konflikt. Ostatecznie doprowadza to do sytuacji, w której drugi rodzic, chcąc odegrać się na dziadkach utrudnia lub całkowicie uniemożliwia jakikolwiek kontakt dziadków z wnukami. Wówczas konflikt rodziców rozszerza się nie tylko na bliskich, ale także na małoletnie dzieci, które cierpią na tym najbardziej. Zdaje się, że obecnie powszechną wiedzą jest prawo rodzica do kontaktu z dzieckiem oraz możliwość dochodzenia tego prawa na drodze postępowania sądowego w sytuacji, gdy drugi rodzic podejmuje działania ukierunkowane na ograniczenie takowych kontaktów. A co w takiej sytuacji mogą zrobić dziadkowie?
Prawo dziadków do kontaktów z wnukiem
Zgodnie z obecnie obowiązującymi przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego oprócz rodziców prawo do kontaktu z dzieckiem przysługuje także rodzeństwu, dziadkom, powinowatym w linii prostej oraz osobom, które przez dłuższy czas sprawowały opiekę nad dzieckiem. Kontakty takie ustalane są indywidualnie niezależnie od kontaktów rodzica z dzieckiem. Tym samym nawet jeżeli ich syn lub córka zostali pozbawieni władzy rodzicielskiej, mają zakaz kontaktu z dzieckiem, bądź też podjęli samodzielną decyzję o tym, że nie chcą brać aktywnego udziału w życiu dziecka i nie utrzymują z nim żadnych kontaktów, nie uniemożliwia to dziadkom dochodzenia własnego prawa do kontaktów z wnukiem i zabiegania o aktywny udział w życiu dziecka.
Co można zrobić, gdy kontakt z wnukiem jest utrudniany lub całkowicie zerwany?
Jeżeli pomiędzy dziadkami a rodzicami lub rodzicem wiodącym, przy którym przebywa dziecko istnieje konflikt skutkujący ograniczaniem przez rodzica kontaktów dziadków z wnukiem, w pierwszej kolejności najlepszym rozwiązaniem pozostaje podjęcie próby porozumienia z rodzicami lub rodzicem i wspólnego ustalenia częstotliwości i sposobu wykonywania kontaktów. Choć takie rozwiązanie może nie należeć do łatwych z uwagi na zaogniony konflikt pomiędzy rodzicami/rodzicem a dziadkami, bądź też żywione wzajemnie urazy, w przypadku jego powodzenia może przynieść wiele pozytywów.
Poza ustaleniem kontaktów z wnukiem polubowne wypracowane porozumienie pozwoli zaoszczędzić czas, pieniądze oraz nerwy, których będzie wymagało postępowanie sądowe. Co więcej może doprowadzić do poprawy wzajemnych relacji z rodzicami lub rodzicem, przy którym dziecko przebywa, a co w takiej sytuacji jest bardzo istotne nie tylko w zakresie zachwianych relacji pomiędzy dorosłymi, ale także w zakresie relacji z dzieckiem oraz zapewnienia mu poczucia bezpieczeństwa, stabilizacji i wychowywania się w pełnej rodzinie. Nie budzi bowiem wątpliwości, że kontakt z dziadkami ma pozytywny i istotny wpływ na rozwój dziecka, budowanie jego postawy oraz może realnie wpływać na jego dorosłe życie, oczywiście o tyle, o ile kontakt ten jest prawidłowy i nie dochodzi do żadnych naruszeń ani zachowań wpływających negatywnie na dziecko lub stanowiących dla niego jakiekolwiek zagrożenia.
Porozumienie takie nie zawsze jest jednak możliwe do osiągnięcia co może skutkować koniecznością wystąpienia na drogę postępowania sądowego.
Sądowe ustalenie kontaktów z dziadkami
Dla skutecznego dochodzenia uregulowania kontaktów z wnukiem koniecznym jest złożenie przez dziadków wniosku o uregulowanie kontaktów do właściwego sądu rodzinnego. We wniosku takim należy przede wszystkim:
- oznaczyć sąd, do którego składany jest wniosek,
- wskazać dane stron postępowania,
- określić zakres żądanych kontaktów oraz sposób ich wykonywania,
- uzasadnić potrzebę uregulowania kontaktów z wnukiem przez sąd.
Rozpoznając wniosek sąd będzie przede wszystkim kierować się dobrem dziecka, przez które rozumie się w postępowaniu o uregulowanie kontaktów z dziadkami potrzebę dziecka utrzymywania takich kontaktów, ich wpływ na rozwój dziecka oraz podtrzymanie więzi rodzinnych.
Jeżeli uprzednio dziecko było silnie związane z dziadkami, pełnili oni ważną rolę w życiu dziecka, kontakt był systematyczny oraz miał pozytywny wpływ na rozwój dziecka, zapewniał mu poczucie bezpieczeństwa i stabilizacji istnieją duże szanse, że sąd pozytywnie rozpozna wniosek i ureguluje kontakty dziecka z dziadkami.
Może się jednak okazać, że postawa dziadków względem dziecka, bądź rodziców lub rodzica, z którym dziecko przebywa będzie stanowiła przeciwwskazania dla uregulowania takich kontaktów. Przykładem takich sytuacji jest chociażby: demoralizujące zachowanie dziadków, nałogi, stan zdrowia, pozostawanie w silnym kontakcie z rodzicami/ rodzicem skutkujący nastawianiem dziecka przeciwko rodzicom/rodzicowi bądź też wywoływaniem u dziecka konfliktu lojalnościowego. Okolicznością przemawiająca na niekorzyść uregulowania kontaktów z dziadkami może być także fakt wspólnego zamieszkiwania z dziadkami rodzica, któremu zakazano kontaktów z dzieckiem np. z uwagi na negatywny wpływ na dziecko wynikający z nałogów czy też z uwagi na stosowaną względem dziecka przemoc. W takiej sytuacji, jeżeli dziadkowie wykażą zasadność uregulowania kontaktów z wnukiem, związanie silną więzią wynikającą np. z częstej opieki nad dzieckiem oraz brak dążenia do uregulowania kontaktów celem umożliwienia ich rodzicowi, któremu zakazano kontaktów z dzieckiem istnieją szansa na uregulowanie kontaktów z dziadkami, jednakże w takiej sytuacji z całą pewnością nie będą mogły odbywać się one w miejscu zamieszkania dziadków.
Co ma wpływ na zakres i formę wykonywania kontaktów z dziadkami?
Ustalając kontakty dziadków z wnukiem należy zrobić to w sposób precyzyjny zarówno co do zakresu jak i formy takich kontaktów. Ma to na celu przede wszystkim umożliwienie ich wykonywanie oraz uniknięcie rozbieżności interpretacyjnych mogących prowadzić do konfliktu na tym tle. Częstotliwość kontaktów oraz sposób ich wykonywania ustalane są indywidualnie w każdej sprawie uwzględniając konkretne okoliczności występujące zarówno po stronie dziecka, jak i dziadków. Nie ma w tym zakresie żadnej ustawowej regulacji, czy też przyjętego modelu zakresu ustalanych kontaktów.
Określając częstotliwość oraz sposób wykonywania kontaktów należy wziąć pod uwagę przede wszystkim:
- wiek i stan zdrowia dziecka oraz dziadków,
- dotychczasową relację dziecka z dziadkami,
- odległość pomiędzy miejscem zamieszkania dziecka oraz dziadków,
- obowiązki szkolne dziecka,
- prawo rodziców oraz pozostałych krewnych do utrzymywania kontaktów z dzieckiem,
- zajęcia dodatkowe dziecka, spotkania ze znajomymi,
- potrzebę odpoczynku dziecka.
Sąd orzekając o kontaktach dziecka z dziadkami może wziąć także pod uwagę jego rozsądne życzenia.
Kontakty dziecka z dziadkami mogą przybierać formę osobistych spotkań jak również mogą obejmować utrzymywanie kontaktu telefonicznego. Jeżeli wymagają tego okoliczności danej sprawy osobiste kontakty dziadków z wnukiem mogą zostać ustalone w miejscu pobytu dziecka lub poza miejscem jego pobytu, lecz w obecności rodzica, przy którym dziecko przebywa lub innej wskazanej osoby, w tym kuratora sądowego. Należy bowiem pamiętać, że regulując kontakty dziecka z dziadkami sąd kieruje się przede wszystkim dobrem małoletniego oraz potrzebą dziecka do utrzymywania kontaktów z dziadkami nie zaś potrzebą dziadków czy rodziców.
Jesteś babcią lub dziadkiem a Twoje kontakty z wnukiem są ograniczane przez rodziców? Chcesz zawalczyć o kontakt z wnukiem? Rozważasz wystąpienie do Sądu z wnioskiem o uregulowanie kontaktów i potrzebujesz pomocy? Skontaktuj się:
Kancelaria Adwokacka Adwokat Kinga Tomasiak
ul. Lubelska 39a, 21-100 Lubartów
Tel. 790-203-122
kancelaria@adwokat-tomasiak.pl